Przetarg na budowę tramwaju na południe ogłoszony. To największa inwestycja w transport publiczny w historii Katowic

Budowa tramwaju na południe to jedna z najważniejszych i największa inwestycja transportowa w historii Katowic. To kluczowy projekt, który pozwoli mieszkankom i mieszkańcom południowych dzielnic na szybkie i wygodne połączenie z centrum miasta. W godzinach szczytu przejazd z Kostuchny do Rynku ma zająć ok. 25 minut. To realna oszczędność czasu i pieniędzy, mniej wydatków na paliwo, hałasu i niższa emisja spalin. Zyskają na tym: pasażerowie, kierowcy, a także rowerzyści, bo wzdłuż linii tramwajowej wybudujemy dla nich nową drogę rowerową – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic. Co ważne, wybrany wariant realizacji tramwaju na południe jest kolejnym przykładem inwestycji, której zakres został wypracowany w konsultacjach z mieszkańcami – dodaje prezydent.

Realizacja budowy tramwaju na południe Katowic jest jednym z elementów umowy prezydenta Katowic Marcina Krupy z mieszkańcami miasta.

Z Kostuchny do centrum Katowic w ok. 25 minut

Celem inwestycji jest budowa linii tramwajowej o długości ok. 4,6 km. Dzięki niej mieszkańcy Kostuchny zyskają nowe, szybkie połączenie ze ścisłym centrum miasta. W godzinach szczytu podróż z nowego węzła do Rynku powinna potrwać średnio około 20-25 minut. Ostateczny przebieg linii tramwajowej został opracowany na podstawie wskazań mieszkańców spośród 4 koncepcji, przedstawionych podczas szerokich konsultacji społecznych. To wariant z największym poziomem bezkolizyjności z istniejącymi zabudowaniami, a przebieg na obrzeżach obszaru zurbanizowanego pozwoli tramwajom poruszać się szybciej i skrócić czas dojazdu mieszkańców do centrum Katowic.

Warto podkreślić, że idea rozwoju sieci tramwajowej w kierunku południowym pojawiła się jeszcze przed I wojną światową. Linię z Rynku w kierunku dzisiejszego parku Kościuszki uruchomiono w 1912 r. Tym bardziej dziękuję, że władze Katowic kilka lat temu podjęły to niełatwe wyzwanie i zdecydowały się na realizację inwestycji nazywanej tramwajem na południe. Jestem przekonany, że dla mieszkańców tej części Katowic będzie to duże ułatwienie w poruszaniu się po mieście.

Cieszę się, że inwestycja, polegająca na budowie nie tylko samej linii tramwajowej, ale też węzła przesiadkowego w Kostuchnie, będzie realizowana ze wsparciem środków unijnych i rządowych – powiedział Marek Wójcik, wojewoda śląski.

Nowy węzeł przesiadkowy z parkingami dla kierowców i rowerzystów

Linia będzie miała swój początek przy Centrum Przesiadkowym Brynów, skąd zostanie poprowadzona – m.in. obok ulicy Rzepakowej, wzdłuż torów kolejowych, w pobliżu Górnośląskiego Centrum Medycznego - do ul. Bażantów. Tam, pomiędzy ulicami Radockiego, Bażantów i Gołębią, zakończy się pętlą i wybudowanym węzłem Kostuchna. Znajdą się tu dwie stacje ładowania oraz miejsca postojowe dla autobusów, a także parking Park&Ride z ponad 120 miejscami postojowymi - w tym miejscami dla osób z niepełnosprawnością - oraz dwa zadaszone parkingi Bike&Ride, które łącznie pomieszczą około 90 rowerów. Na terenie wybudowany zostanie wielofunkcyjny obiekt z ogólnodostępną toaletą i zadaszonym miejscem dla oczekujących pasażerów.

Inwestycja z myślą o pasażerach, rowerzystach i kierowcach

Nowa linia to aż sześć par nowych przystanków, a trzy z nich będą umożliwiały bezpośrednią przesiadkę do autobusu. Co ważne, przy przystankach znajdą się parkingi dla rowerów, a wzdłuż niemal całej trasy powstanie droga dla rowerów (z wyłączeniem ul. Bażantów, gdzie infrastruktura rowerowa już istnieje).

Na inwestycji skorzystają nie tylko pasażerowie transportu publicznego i rowerzyści, ale również kierowcy. Zakres prac obejmuje budowę nowej drogi od skrzyżowania z ul. Kolejową do ul. Ziołowej i ul. Cegielnia Murcki wraz z parkingiem przy Górnośląskim Centrum Medycznym oraz przebudowę ul. Rzepakowej i Kolejowej. Pozwoli ona odciążyć ruch w tej części miasta, a także będzie stanowić niezwykle istotny dla bezpieczeństwa i komfortu mieszkańców dojazd do Górnośląskiego Centrum Medycznego. Tym samym inwestycja zapewni nowe możliwości poruszania się w tej części miasta zarówno pieszym i pasażerom, jak i rowerzystom i kierowcom – mówi Agnieszka Dutkiewicz, dyrektor ds. budowy infrastruktury technicznej w spółce Katowickie Inwestycje S.A.

Zainteresowani wykonawcy mogą składać swoje oferty w postępowaniu przetargowym do 20.04.2026 r. Na realizację zadania przewidziano 30 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Inwestorem zastępczym, działającym na rzecz i w imieniu Miasta Katowice, jest miejska spółka Katowickie Inwestycje S.A. Będzie ona realizować tę inwestycję we współpracy z Tramwajami Śląskimi S.A.

Wydłużone postępowanie i skargi przeciwników budowy linii tramwajowej

Wniosek o wydanie decyzji środowiskowej – niezbędnej do przygotowania projektu i ogłoszenia przetargu na budowę - został złożony już w lutym 2019 r. - Postępowanie znacznie się jednak wydłużyło, ponieważ decyzja została zaskarżona przez Górnośląskie Towarzystwo Przyrodnicze im. Andrzeja Czudka oraz Stowarzyszenie „Razem z Naturą". Sprawę rozpatrywała Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, która kilkanaście razy przesuwała termin wydania decyzji. Ostatecznie, po wielu interwencjach prezydenta Katowic, spotkaniach z przedstawicielami ministerstw i świetnej współpracy z nimi – 21 sierpnia 2023 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał decyzję w mocy. Dopiero wtedy możliwe było wznowienie prac projektowych – wyjaśnia Bogumił Sobula, wiceprezydent Katowic.

Długi czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawił, że część wcześniej przygotowanej dokumentacji musiała zostać zaktualizowana. W trakcie aktualizacji projektu pojawiały się też kolejne skargi ze strony przeciwników budowy nowej linii tramwajowej. Wymagały one dodatkowych analiz formalnych i wydłużały cały proces. Po zakończeniu prac projektowych konieczne było jeszcze uzyskanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej (ZRID), która została wydana 11 marca 2026 r., to umożliwiło ogłoszenie postępowania przetargowego.

Niemal 300 mln zł dofinansowania

Budowa nowej linii tramwajowej, która „przybliży” Kostuchnę do centrum miasta, to największa inwestycja w transport publiczny w historii Katowic. Jej szacowana wartość to ponad 640 mln zł. Jednak tylko część tej kwoty zostanie pokryta z budżetów: miasta i Tramwajów Śląskich. To możliwe dzięki skuteczności w pozyskiwaniu środków zewnętrznych. Inwestycja uzyskała łącznie ponad 287,8 mln zł dofinansowania z Funduszu Spójności w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS) w ramach działania FENX.03.01 Transport miejski. Na realizację zadania „Modernizacja i rozwój infrastruktury tramwajowej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropoli - Etap II” - przyznano ponad 235,8 mln zł, a na zadanie „Mobilna metropolia - Katowicki System Zintegrowanych Węzłów Przesiadkowych - Węzeł Kostuchna” prawie 52 mln zł.

Inwestycje realizowane w ramach obecnej perspektywy unijnej z Projektu „Modernizacja i rozwój infrastruktury tramwajowej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii”, współfinansowanego przez Unię Europejską są bardzo ważne. Wielokrotnie podkreślaliśmy, że priorytetem Spółki jest uruchomienie linii tramwajowej do pętli Kostuchna, potocznie zwanej tramwajem na południe. Inwestycja ta, z różnych względów formalnych, nie mogła zostać zrealizowana w poprzedniej perspektywie. Teraz mamy szanse znacznie poprawić komunikację w tym rejonie Metropolii. Pokonanie tramwajem dziewięciokilometrowej trasy z Kostuchny do rynku w godzinach szczytu ma zająć ok. 25 minut. Będzie to bez wątpienia atrakcyjna alternatywa dla dojazdu do centrum Katowic prywatnym samochodem, czy też komunikacją autobusową – podsumowuje prezes spółki Tramwaje Śląskie S.A., Bolesław Knapik.